3. Bölüm

Babası Vahdettin’in kederden öldüğünü anlatan Sabiha Sultan” Babamla, Mustafa Kemal arasında konuşup mutabık kaldıkları hususlar vardı. Yegane gayeleri vatanın istiklali idi. Babam sonradan Mustafa Kemal Paşa’nın kendisini ve imparatorluğu hain insanlar gibi göstermesinden çok müteessir olmuştur. Nitekim bu keder o kadar devamlı olmuştur ki, bir gece beyninde bir damar kopması hayattan kendisini ayırmıştır” diyor Atatürk’ün manevi kızı Ülkü İnan’ın kızı Arı İnan’ın Çağdaş Yayınları tarafından neşredilen “Tarihe Tanıklık Edenler” isimli kitabında da Sultan Vahdettin’den Atatürk’le ilgili ilginç anekdotlar yer alır. Kitapta Son Osmanlı Sadrazamı Ahmet Tevfik Paşa’nın oğlu İsmail Hakkı Okday’la yapılan geniş bir söyleşi yer aldı. Anadolu’ya geçmeden önce İstanbul’da saraydaki Erkan-ı Harbiye şubesini idare eden Okday bakın neler anlatıyor: “1920-1921. Anadolu’da Kuva-yı Milliye teşkil edilmiş, Yunanlılarla harp ediyordu. O esnada padişah, her cuma namazdan sonra odama gelirdi. Askeri durum hakkında malumat alırdı ve ne vakit milli ordumuz zafer kazansa, ‘Elhamdülillah, ordularımız, İslam orduları muzafferdir” diye seviniyordu. Mustafa Kemal Paşa’yı takdir ediyordu. O zamanlarda durum hakkında malumat aldığında “Anadolu’dan gazete getirtebilir misin” dedi bana. Getirtiriz dedim ve Hakimiyeti Milliye ve Yeni Gün gazetesi getirdik. Yeni Gün gazetesini Yunus Nadi Bey neşrediyordu. Hakimiyet-i Milliye hükümet gazetesi idi. İki gazete de padişahın aleyhinde makale yazardı. Bunları büyük bir alaka ile okurdu. Bunu, Sadrazam Damat Ferit Paşa haber alınca men etmek istedi. Padişaha artık gazete verilmemesi için emir verdi. Tabii biz aldırmadık. Fakat Damat Ferit ısrar etti ve beni Büyükada’ya sürdüler. “

“Dilini koparırım senin”

İsmail Hakkı Okday söyleşide Vahdettin’in sürgünde iken etrafındakilerin Atatürk aleyhindeki sözlerine tepki gösterdiğini de bir örnek olayla şöyle nakleder: “Kızım Hümayra San Remo’da büyükbabası Sultan Vahdettin ile beraber oturuyordu ve yaşı 8 idi. Yanındaki saray kalfaları çocuğa, Mustafa Kemal Paşa aleyhinde bir şarkı öğretmişlerdi. Bunu Hümeyra günün birinde bahçede oynarken söylüyormuş. Büyükbabası Sultan Vahdettin pencereden bunu işitiyor ve Hümeyra’ya ‘gel yukarı’ diyor. Hümeyra sevinerek koşuyor. Zannetti ki, büyükbabası onu taltif edecek. Çünkü paşanın aleyhinde söylediği için “aferin” diyecek. Hoplaya zıplaya odasına giriyor. ‘Gel buraya kızım. Sen bu şarkıyı bir daha söylersen dilini koparırım’ demiş. ‘Mustafa Kemal Paşa büyük bir askerdir, memleketi kurtardı. Böyle şarkı olmaz. Bir daha söylemeyeceksin’ demiş.”

Hilafet Ordusu’ndan haberi bile yokmuş!

Murat Bardakçı’nın “Şahbaba” isimli kitabında da İsmail Hakkı Okday’ın bazı notları yer alır. Bu notlarda Okday, Vahdettin’in Mustafa Kemal Paşa’nın idam hükümünü hiçbir zaman tasdik etmediğini belirtir, “Bu hüküm, Damat Ferit’in kuklası olan zavallı şeyhülislam tarafından verilmiş bir fetvaya dayanmaktaydı” der. Okday, Kuva-yı Milliye’ye karşı kurulmuş olan Hilafet Ordusu teşkilindeki mesuliyetin de sadece Damat Ferit’e ait olduğunu vurgular. Okday, “Damat Ferit’in bir Hilafet Ordusu kurma niyetinde olduğunu sultana bildirdiğim zaman, bu hususta hiçbir malumatı bulunmadığını ve Türk’ü Türk’e kırdırmanın zalimce bir iş olacağını söylemişti. Görüşmemizden 24 saat sonra sultan beni odasına çağırdı ve Hilafet Ordusu hakkında söylediklerimi Sadrazam Damat Ferit Paşa’nın yanında da tekrar etmemi söyledi. Damat Ferit şiddetle haykırdı ve ‘Efendimiz, bu büyük bir yalan ve palavradır.. Damadınıza bu bilgileri verenler yalancılar ve hainlerdir… bu manasız dedikodular derhal tekzip edilecektir” dedi. Hilafet Ordusu bu tekzibe rağmen bir hafta sonra kuruldu.

Şahbaba’da Vahdettin’in kızı Sabiha Sultan’ın şu sözleri de yer alıyor: Babam padişah olmadan evvel ve veliahd iken en çok tanıdığı ve takdir ettiği Mustafa Kemal Paşa idi. Yaveri idi ve onunla Almanya seyahatini de yapmıştı. Mustafa Kemal Paşa da ona çok bağlı ve hürmetkardı. Memleketin en feci durumunda başa geçen babam, mücadelenin ancak Anadolu’da devam edebileceğine inanmış ve Mustafa Kemal Paşa’yı-bu işi tek başarabilecek insan saydığından-Anadolu’ya kaçmaya teşvik etmiştir. Bunu bize söylediği gibi, bu kararlaşınca yanından çıkıp yaverler odasına giren Başyaver Naci Paşa, diğer yaverlere bunu gizlice tebşir etmiş ve ‘Hele şükür, efendimiz Mustafa Kemal Paşa’yı Anadolu’ya geçmeye ikna etmişler!’ demiştir. Rahmetli Yümni Paşa da bunu gayet iyi bilirdi. Aralarında konuşup mutabık kaldıkları hususlar vardı:

Evvel birbirlerini tanımıyor, mutabık kalmamışlar, ayrı ayrı iş göreceklermiş gibi hareket edilecek, iş hangi yönden selamete götürülürse sonra birleşecekler. Yegane gaye vatanın selameti, kurtulması ve istiklali olacaktı. Babam sonradan Mustafa Kemal Paşa’nın sözünü tutmadığından, kendisini ve imparatorluğu hain insanlar gibi göstermesinden çok, ama çok müteessir olmuş ve bunu asla hazmedememiştir. ‘Biz her şey olabiliriz. Cahil, tecrübesiz, hatalı bir siyasete kapılmış olabilir ve zararlar da verebiliriz, amma Osmanoğlu olarak nasıl vatan haini olabiliriz? Bizi en iyi tanıyan Mustafa Kemal Paşa bunu nasıl söyler’ der, derin bir keder içinde kavrulurdu. Nitekim bu keder o kadar devamlı olmuştur ki, bir gece beyninde bir damar kopması hayattan kendisini ayırmıştır. Ben kızı olarak ve ölümüne kadar başucunda olan en sevdiği insan olarak şunu bütün şerefimle temin ederek ve Osmanlı İmparatorluğu’nun bütün şan-şeref dolu varlığını ortaya koyarak söylemek isterim ki: Babam asla hain değildir. En koyu, sağlam bir vatanseverdi, öyle yaşamış, öyle ölmüştür” Sabiha Sultan’ın anlatığına göre Vahdettin’e yüklenilen kötülüklerin tek müsebbibi, Damat Ferit’tir.

ATATÜRK’TEN GEÇ GELEN İTİRAF

Yine Şahbaba’da yer alan bir anekdot, Atatürk’ün Vahdettin hakkında Nutuk’ta söylediklerinden çok farklı bir tutumundan sözediliyor. Hamdullah Suphi Tanrıöver’den nakledilen anekdot şöyledir: Vahdettin’in ölüm haberi geldiğinde Adana’da bulunan Atatürk’ün sofrasında Hamdullah Suphi de vardır. Atatürk, “Çok namuslu bir adam öldü. İsteseydi Topkapı’nın bütün cevahirini götürür ve öyle bir ordu kurup geri dönerdi ki..” demiş. Bu sözleri Hamdullah Suphi kuzeni Fethi Sami Baltalimanı’na aktarmış. Fethi Sami Sultan Vahideddin’in ablası Mediha Sultan’ın torunudur. Vahdettin İstanbul’u terketmeden bir süre önce yanında bulunan ve kıymetli taşlar ve elmaslarla süslü Hz. Osman’a ait olduğu söylenen el yazması Kuran-ı Kerim’i Topkapı Sarayı’na iade ettiği biliniyor. Kalabalık maiyetiyle İstanbul’dan ayrılan Sultan Vahideddin yokluk, zaruret ve vatan hasreti içinde San Remo’da can verdi. Mezarının Anadolu’ya daha yakın olduğu için Şam’da defnedilmesinin tercih edildiği söylenir.

Yaptığı fedakarlık ile iç harbi önlemişti

II. Abdulhamit’in torunu Ertuğrul Osman, geçen yıl Yeni Şafak’ta yayınlanan bir röportajda Vahdettin’in yaptığı fedakarlığın iç harp çıkmasını engellediğini savunur. Vahdettin’in Anadolu hareketine destek verdiğini belirten Osman şöyle konuşuyordu: “Sultan Vahdettin, eğer fedakarlık yaparak yurtdışına çıkmasa idi iç harp çıkardı. İleriki safhalarda birtakım gelişmelerden sonra, içeride kalması halinde iç savaş çıkabileceği düşüncesi ile fedakarlık yaparak vatanından ayrılmayı tercih etti. Vahdettin, başından beri Mustafa Kemal Paşa’ya destek veriyordu. Mustafa Kemal, sultanın bilgisi ve emirleri ile hareket ediyordu. İstanbul’daki işgal kuvvetlerine karşı, ‘Biz Anadolu’daki hareketi desteklemiyoruz’ demesine rağmen, sürekli olarak Anadolu’daki gelişmelerden haberdar oluyor, maddi ve manevi destek veriyordu. Hatta Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkabilmesi için, İngilizlerden ve Fransızlardan izin bile almıştı.”

(www.yenisafak.com.tr adresinden alıntıdır. )